Komentarz do ustawy o związkach zawodowych. Dz.U. 2001.79.854 - cz. IV

Ustawa o związkach zawodowych cz. IV

Związek zawodowy to organizacja społeczna, która zrzesza ludzi pracy. Jest on przede wszystkim dobrowolną formą samorealizacji i samoorganizacji ludzi pracy, jaka wytworzyła się i funkcjonuje w społeczeństwach państw cywilizowanych.

Art. 21 ustawy o związkach zawodowych
1. Na zasadach ustalonych odrębnymi przepisami związkom zawodowym przysługuje prawo prowadzenia rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych pracy, a także innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy.
2. W gałęziach pracy nieobjętych układami zbiorowymi regulacja warunków pracy i płacy wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi.

Jak wynika z treści przytoczonego zapisu ustawy, stanowi on wyraz realizacji konstytucyjnej zasady dialogu społecznego w stosunkach pracy. Zgodnie z zapisem art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.
Warto zasygnalizować, iż regulacje w ramach zbiorowego prawa pracy odnoszą się do negocjacji prowadzonych w ramach zagadnień mających za swój przedmiot:

- układy zbiorowe pracy
- spory zbiorowe
- zwolnienia grupowe.

Komentarz do ustawy o związkach zawodowych. Dz.U. 2001.79.854 - cz. III

Ustawa o związkach zawodowych cz. III
Związek zawodowy to organizacja społeczna, która zrzesza ludzi pracy. Jest on przede wszystkim dobrowolną formą samorealizacji i samoorganizacji ludzi pracy, jaka wytworzyła się i funkcjonuje w społeczeństwach państw cywilizowanych.

Art. 6 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Związki zawodowe współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku.

Wskazać należy, iż uszczegółowienie wspomnianej generalnej zasady, jakie jest najistotniejsze z praktycznego punktu widzenia dotyczy nadania związkom zawodowym uprawnień realizowanych na szczeblu zakładowym, ale i krajowym. Wraz z omawianiem dalszych zapisów ustawy przedstawiać będziemy konkretny wymiar tych uprawnień.
Pokazując wspomniane uprawnienia w skali globalnej warto wspomnieć o kompetencjach w kształtowaniu warunków pracy i bytu, jakie przysługują związkom zawodowym na forum Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, m.in. kwestie związane z uzgadnianiem wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Komentarz do ustawy o związkach zawodowych. Dz.U. 2001.79.854 - cz. II

Ustawa o związkach zawodowych cz. II 
Związek zawodowy to organizacja społeczna, która zrzesza ludzi pracy. Jest on przede wszystkim dobrowolną formą samorealizacji i samoorganizacji ludzi pracy, jaka wytworzyła się i funkcjonuje w społeczeństwach państw cywilizowanych.

 
Definiowanie organizacji związkowej jako organizacji ludzi pracy ma swój pośredni wydźwięk w zakresie płaszczyzny podmiotowej, naturalnie odciąć należy się tutaj od wąskiego rozumienia ww. zwrotu na rzecz zakresu znaczeniowego, nadanego raczej znaczeniem językowym, a konkretnie na gruncie ustawowym, doprecyzowanie dokonywane jest za sprawą zapisu art. 2 ustawy.

Art. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych:
1. Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami.
2. Osobom wykonującym pracę nakładczą przysługuje prawo wstępowania do związków zawodowych działających w zakładzie pracy, z którym nawiązały umowę o pracę nakładczą.
3. Przejście na emeryturę lub rentę nie pozbawia osób, o których mowa w ust. 1 i 2, prawa przynależności i wstępowania do związków zawodowych.
4. Osoby bezrobotne w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu zachowują prawo przynależności do związków zawodowych, a jeśli nie są członkami związków zawodowych, mają prawo wstępowania do związków zawodowych w przypadkach i na warunkach określonych statutami związków.
5. Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych w zakładach pracy przysługuje również osobom skierowanym do tych zakładów w celu odbycia służby zastępczej.
6. Do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Służby Więziennej oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw.
7. Przepisy ustawy dotyczące pracowników stosuje się odpowiednio również do innych osób, o których mowa w ust. 1-6.

Komentarz do ustawy o związkach zawodowych. Dz.U. 2001.79.854 - cz. I

Ustawa o związkach zawodowych cz. I

Związek zawodowy to organizacja społeczna, która zrzesza ludzi pracy. Jest on przede wszystkim dobrowolną formą samorealizacji i samoorganizacji ludzi pracy, jaka wytworzyła się i funkcjonuje w społeczeństwach państw cywilizowanych.

Art. 1 Ustawy z 23 maja 1991 r., o związkach zawodowych

1. Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych.

2. Związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji.

3. Organy państwowe, samorządu terytorialnego i pracodawcy obowiązani są traktować jednakowo wszystkie związki zawodowe.

Strukturę związków określają wewnętrzne statuty, posiadają one osobowość prawną, na szczeblu prawodawstwa kwestie związane z funkcjonowaniem związków zawodowych reguluje wspomniana Ustawa o związkach zawodowych oraz Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 12 zapewnia wolność tworzenia i działania związków. Zasada ta doznaje swojego uszczegółowienia na gruncie art. 59 Konstytucji RP. Przepis ten określa podstawowe wolności związkowe w stosunkach przemysłowych oraz określa ich gwarancje.

Art. 59 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

1. Zapewnia się wolność zrzeszania się w związkach zawodowych, organizacjach społeczno-zawodowych rolników oraz w organizacjach pracodawców.

2. Związki zawodowe oraz pracodawcy i ich organizacje mają prawo do rokowań, w szczególności w celu rozwiązywania sporów zbiorowych, oraz do zawierania układów zbiorowych pracy i innych porozumień.

3. Związkom zawodowym przysługuje prawo do organizowania strajków pracowniczych i innych form protestu w granicach określonych w ustawie. Ze względu na dobro publiczne ustawa może ograniczyć prowadzenie strajku lub zakazać go w odniesieniu do określonych kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach.

4. Zakres wolności zrzeszania się w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców oraz innych wolności związkowych może podlegać tylko takim ograniczeniom ustawowym, jakie są dopuszczalne przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe.

Ustawa o zwolnieniach grupowych Dz.U.2003.90.844 cz. II / II

Zwolnienia grupowe - porozumienie z pracodawcą - cz. II

Przypomnieć należy, iż zagadnienia dotyczące zwolnień potocznie nazywanych "zwolnieniami grupowymi" uregulowane zostały zapisami ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r., Nr 90, poz. 844 ze zm.).

Brak możliwości zawarcia porozumienia

Jeżeli nie jest możliwe zawarcie porozumienia według wcześniej opisanych kryteriów zasady, postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia ustala pracodawca w regulaminie, uwzględniając, w miarę możliwości, propozycje przedstawione w ramach konsultacji przez zakładowe organizacje związkowe.

Na tym etapie zdarzyć się może, że dochodzić będzie do sytuacji, w których pracodawcy uchylać będą się od zawarcia w treści regulaminów ustaleń, jakie przyjęli wspólnie z organizacjami związkowymi na etapie kształtowania treści zapisów porozumienia, nawet w sytuacji, kiedy znalazło to swój wyraz w ustaleniach protokolarnych. W kontekście powyższego wskazać należy, iż skutecznym mechanizmem oddziaływania na stanowisko pracodawcy jest odwoływanie się do procedury sporu zbiorowego pracy.